Vasi tayini nasıl yapılır?

Vasi nedir, ne yapabilir?

Vasi, kendi işlerini görme ehliyeti bulunmayan kişinin hak ve menfaatlerini korumak üzere mahkemece atanan yasal temsilcidir. Vesayet altındaki kişi adına hukuki işlem yapar, malvarlığını yönetir ve mahkemeye hesap verir. Yetkileri sınırsız değildir: taşınmaz satışı, ödünç alma, dava açma ve sulh olma gibi işlemler vesayet makamının iznine tabidir. İzinsiz yapılan işlem geçersizdir. Günlük harcamalar, kira tahsili ve olağan bakım giderleri ise izin gerektirmez.

Hangi hâllerde vasi atanır?

Türk Medeni Kanunu vesayet sebeplerini sayma yoluyla belirlemiştir. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır: akıl hastalığı veya akıl zayıflığı (demans, Alzheimer, ağır psikiyatrik tablolar); yaşlılık, sakatlık, deneyimsizlik veya ağır hastalık nedeniyle işlerini yönetememe; savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı ile kötü yaşam tarzı nedeniyle yoksulluğa düşme tehlikesi; bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı ceza; küçüğün velayet altında bulunmaması.

Başvuru nasıl yapılır?

Dava, vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde açılır. Talebi kişinin kendisi, yakınları ya da durumu öğrenen resmî makamlar (hastane, muhtarlık, savcılık) yapabilir. Mahkeme, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı iddiası varsa tam teşekküllü bir hastaneden sağlık kurulu raporu alınmasını zorunlu görür. Kişi bizzat dinlenir, gerekirse bilirkişi incelemesi yapılır. Karar kesinleştiğinde vasi belgesi düzenlenir.

Hangi belgeler gerekir?

Dilekçe ve nüfus kayıt örnekleri; tam teşekküllü hastaneden alınmış sağlık kurulu raporu; vasi olarak atanması istenen kişinin kimlik bilgileri ve adli sicil kaydı; vesayet altına alınacak kişinin malvarlığına ilişkin bilgi ve belgeler. Yurt dışında düzenlenmiş belgeler için yeminli çeviri ve apostil gerekir.

Kimler vasi olamaz?

Kanun öncelikle eş ve yakın hısımları gözetir. Vesayet altına alınacak kişi tercihini belirtebilir ve mahkeme bunu haklı sebep olmadıkça reddetmez. Vasi olamayacaklar kanunda sayılmıştır: kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar, haysiyetsiz yaşam sürenler, vesayet altındaki kişiyle menfaat çatışması bulunanlar ve hâkimlik görevini yürütenler.

Yurt dışında yaşayanlar ne yapmalı?

Almanya ya da başka bir ülkede yaşayıp Türkiye’deki ebeveynine vasi tayin ettirmek isteyenlerde en sık görülen sorun, dava açılamadığı için tapu, banka ve emeklilik işlemlerinin kilitlenmesidir. Vekaletname verildiğinde dava vekil aracılığıyla açılır ve takip edilir. Yurt dışında atanmış bir vasi/bakım tedbiri varsa, bu kararın Türkiye’de tanınması yolu da değerlendirilebilir.

Sık yapılan hatalar

Sağlık kurulu raporunun eksik ya da yetkisiz kurumdan alınması; vasi adayının adli sicil kaydının sunulmaması; malvarlığı bilgilerinin eksik verilmesi nedeniyle vesayet makamının izin sürecinde gecikme; kararın kesinleşmesi beklenmeden tapu veya banka işlemine girişilmesi.

Sık sorulan sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda hukuki danışmanlık yerine geçmez. Süreler ve usul kuralları mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir.